•  

Luisteren naar verhalen voor een samenleving in beweging

Home Blog Pubers en klimaatklappers

Pubers en klimaatklappers

Voor het ministerie van BZK werk ik met bewoners met storytelling over sociale innovaties om duurzamer en zonder gas te kunnen wonen. Het is een prachtige en complexe klus als onderdeel van de nationale energiedialoog. Ter voorbereiding zocht ik een eigen verhaal over het alledaagse avontuur van energieneutraal wonen.  

Klimaatklappers voor een groen hart

Het was deze winter. In Parijs had de wereld afgesproken dat de opwarming van de aarde onder de 2, bij voorkeur 1,5 graden moet blijven. Ik voelde de opwinding en hoop, omdat de hele wereld meedoet. Maar ik miste het handelingsperspectief, zowel voor de wereld als voor mezelf. De klimaatklappers voer ik al uit: we eten weinig vlees, bijna alles doen we met de fiets of het ov, vliegen hebben we al jaren niet meer gedaan, mijn huis is goed geïsoleerd en mijn gasverbruik laag. Mijn dochter klaagt dan ook geregeld dat ze bij haar vader vaker kip krijgt en meer met de auto op pad is. Wat nu?

Ik had ondertussen Iris leren kennen als een enthousiaste verduurzamer in haar eigen leven. Ze was met haar zoon Mander naar de klimaattop Parijs geweest en ik interviewde ze voor Zowell magazine >>. Een aantal van hun maatregelen gingen mij te ver, zoals het water van douche of schoonspoelen opvangen om de wc door te spoelen. Maar ik leerde dat het eten van zuivel (naast vlees) ook een grote belasting is voor het milieu. 

Voor Zowell regelde ik vervolgens een gesprek met de wethouder duurzaamheid van Zwolle, Mander en Iris over de vraag wat Parijs voor Zwolle betekent. Deze goede man was helemaal geen koploper zoals zij. Wel had hij meegedaan aan de 100-100-100 challenge: 100 gezinnen 100 dagen 100% afvalvrij. En sindsdien scheidt hij zijn afval trouw en zorgvuldig. Ik moest toegeven dat deze volger beter met afvalscheiding omging dan ik. En dat stak. Een kleine klimaatklap voor een groen hart.

Resistance is futile

Nu werd bij mij in de wijk omgekeerd inzamelen ingevoerd. Ik kan me verzetten tegen onze pre-occupatie met afvalscheiden als icoon voor persoonlijke duurzaamheid. Consumenten krijgen een maatschappelijk probleem op de schouders. De industrie mag wat mij betreft meer aan de slag. Maar goed, de brief van de gemeente was glashelder: resistance is futile. Ik moest eraan geloven. Plastic werd voortaan opgehaald, het restafval moest ik zelf naar een centraal punt brengen.

Bovendien bleek uit mijn energierekening dat ik meer gas had gebruikt dan het jaar ervoor, terwijl het een zachte winter was geweest. Nu gebruik ik weinig gas, maar toch. Het was de druppel. Door een combinatie van trots, dwang en financieel voordeel en het verlangen een bijdrage te leveren aan het klimaat heb ik drie acties voor mijn huishouden geformuleerd:

  • De verwarming twee graden lager zetten en een warm vest en sjaal bij de hand houden;
  • Minder kaas en meer falafel, humus en groentespread eten;
  • Consequent afval scheiden.

Een boterham met pijnboompitten-spinaziespread

Dus ik richtte mijn afvalsysteem anders in met een afsluitbaar bakje voor etensafval en een zak voor plastic. Ik kocht meer kikkererwten en groentespread en minder kaas en de verwarming ging omlaag. Het werkte! Trots at ik met mijn warme sjaal een boterham met pijnboompitten-spinaziespread.

Tot mijn zestienjarige dochter zoals gebruikelijk hongerig uit school thuiskwam. We hebben een co-ouderschap dus ze had de concretisering van mijn actie-programma gemist. Ze gooide haar rugzak in de hoek, riep dat het steenkoud was in huis en draaide de thermostaat omhoog. Vervolgens opende ze de koelkast en vroeg waar de kaas was. Ik herinnerde haar aan Parijs en legde het nieuwe klimaatbeleid van huize Notten uit. “Mam, dat is belachelijk. Ik wil kaas.” Ik wees haar op de eieren, wortels, pindakaas en spinaziespread, maar dat maakte weinig indruk. Ze bakte een ei en wilde de eierschalen in de afvalemmer gooien. Ik wees haar op het afsluitbare bakje op de aanrecht en vroeg haar het afval goed te scheiden. “Mam, je bent een groene freak!”

De onderhandelingen begonnen

De scherpe randjes van de puberteit hebben we al uitgevochten en ik kan wel genieten van haar energieke en impulsieve reacties. De onderhandelingen begonnen. Kou leiden hoeft niet, maar ze zou vaker een vest pakken. Minder kaas was goed als ik er maar voor zou zorgen dat er genoeg eieren en af en toe haar favoriete kaas in huis waren. Het afval scheiden accepteerde ze. Resistance was futile.

Het schuurde even, vooral omdat ik haar de yoghurtpakken en het plastic uit de prullenmand liet vissen om het op de goede plek weg te gooien. Maar het werkt. We hebben alle twee nieuwe routines opgebouwd. Ik heb per maand slechts een klein zakje restafval over. De snelle roerbak falafel van geprakte kikkererwten en verse koriander is heerlijk. En mijn dochter had weer een goed verhaal op school over de waanzin van haar moeder.

Sociale innovatie is nodig

Oh ja. Ik ben ook gaan onderzoeken of er zonnepanelen op mijn dak kunnen en welke alternatieven er voor centrale verwarming met gas zijn. Energieneutraal en gasvrij wonen is namelijk mogelijk >>. Wonen is een cruciaal onderdeel en misschien ook wel een blinde vlek in de vermindering van CO2 uitstoot. Mijn dak is echter te klein, de VVE waar ik onderdeel van ben, maakt het nog complexer en ik heb te weinig ruimte voor een warmtepomp. Energieneutraal en gasvrij wonen blijkt heel wat complexer dan de gedragsverandering van een puber bijsturen.

De gesprekken met bewoners in de energiedialoog gaan dan ook over de vraag hoe we zonder gas kunnen wonen en welke sociale innovaties daarvoor nodig zijn. En dat wordt weer een nieuw verhaal.

Hier vind je meer informatie over de energiedialoog >>

En ook de kritiek op deze energiedialoog >>

Gepubliceerd op 14 mei 2016 om 13:17