•  

Luisteren naar verhalen voor een samenleving in beweging

Home Blog In de tussenruimte vindt de transitie plaats

In de tussenruimte vindt de transitie plaats

Mijn gemeente heeft in de eerste 100 dagen van het nieuwe college een plan van aanpak gemaakt voor de energietransitie. Ze heeft vervolgens een aantal stakeholders uitgenodigd om over dit conceptplan te spreken. En ik was ook uitgenodigd. Op een ochtend zaten we om tafel en iedereen stelde zich voor met naam en organisatie. Dus ik zei dat ik niet wist namens welke organisatie ik was uitgenodigd. De betrokken ambtenaar lachte en zei dat ik een speciale positie heb en uitgenodigd ben om het bewonersperspectief in te brengen. Dat overkomt me vaker.

Namens de bewoners spreken

Ik doe ook een klimaatproject met bewoners in een wijk, heb burgergesprekken gedaan voor het klimaatakkoord en doe van alles met bewoners en verhalen. “Maar”, zeg ik dan: “Ik kan niet namens bewoners spreken. Daar moet je een aparte actie op zetten. Dat zou mijn eerste opmerking over jullie plan zijn: zorg dat je rechtstreeks met verschillende soorten bewoners spreekt. Want zij, dat wil zeggen ook wij, gaan de energietransitie in alle aspecten van ons dagelijks leven merken en integreren: de energierekening, verbouwingen aan huis, anders koken, meer fietsen, minder vlees eten etc. etc.”

Een andere deelnemer vroeg zich af wat de status van het plan was. Want de naam is ‘plan van aanpak’ maar er staat enkel in wat de gemeente wil bereiken (zoveel minder CO2 uitstoot met een aantal concrete projecten) maar niet hoe ze dat wil bereiken

Laten we de regierol van de gemeente ambigu houden

Het gesprek ging al snel over de rolverdeling en governance. Er was een verlangen om daar meer grip op te krijgen, dat duidelijker te omschrijven, en te laten zien dat elke partij op verschillende momenten een andere rol heeft. En vooral, wat houdt die regierol van de gemeente eigenlijk in. Het stuk leek zowel te zeggen dat de gemeente zo min mogelijk regie als een centrale regierol wil. En hoe doe je dat als een wijk zelf het initiatief neemt voor een plan, kun je de regierol dan samen nemen. Iemand zuchtte en zei: “Laten we nu ophouden over de governance vraag. Laten we de regierol van de gemeente ambigu houden en kijken welke partijen opstaan en wat er nodig is. We hebben die ruimte nodig om tot echte oplossingen te kunnen komen.”

De kwaliteit en betrokkenheid van het gesprek was hoog. Dat is het voordeel van wonen en werken in een tamelijke grote stad waar een hoge sociale betrokkenheid is. Naast de vele mooie inhoudelijke opmerkingen kwamen we ook tot de conclusie dat we eigenlijk geen idee hebben hoe we de klimaatdoelen moeten halen. Het 100 dagen-plan gaat daarom ook de goede kant op. Want het is een plan van aanpak dat eigenlijk geen plan van aanpak is, met een regierol van de gemeente die eigenlijk geen regierol is en ik de bewoners heb vertegenwoordigt zonder dat ik de bewoners kan vertegenwoordigen.

Durven om het niet te weten

Dit lijkt op de zone waar Timothy Morton, de Brits-Amerikaanse klimaatfilosoof het over heeft. Morton zegt dat we niet door kunnen gaan op de vertrouwde weg van ene wetenschappelijk- technisch denken van problemen oplossen, van plannen maken en uitvoeren. Die rechtlijnige manier van denken heeft ons juist in de klimaatproblemen gebracht. Maar we kunnen al evenmin terugkeren naar de natuur of simpelweg naar kleinschaligheid gaan. Dat is een romantische manier van denken die enkel kan bestaan naast het rechtlijnige denken en dat dus automatisch weer voortbrengt. Morton nodigt ons uit de zones op te zoeken die niet helder gedefinieerd zijn, waar we het niet precies weten, waar we ons laten verrassen door wat er gebeurd. Daar vinden we de ruimte om anders te denken en mogelijk onze weg te vinden in de opwarming van de aarde.

Ongemerkt en ongepland zijn we in mijn gemeente in de paradoxen van wel en geen regierol, wel en geen plan van aanpak, wel en geen bewoners vertegenwoordigen terecht gekomen. En in die tussenruimte vindt de transitie plaats.

Gepubliceerd op 22 oktober 2018 om 18:34