•  
  •  

Luisteren naar verhalen voor een samenleving in beweging

Home Wat ik doe Opdrachtgevers en storytelling portfolio van de kook, verhalen over wonen zonder gas en gas(t)vrije wijken

Van de kook: verhalen voor een gas(t)vrije wijk 


Situatie: bewoners praten amper mee over de energietransitie en klimaatdoelen
In het Energierapport heeft het kabinet het doel gesteld een bijna klimaatneutrale gebouwde omgeving te realiseren. Op dit moment is aardgas uit Nederland de voornaamste energiebron voor de verwar­ming van huizen en water uit de kraan. De inzet van fossiele energie zal richting 2050 fors omlaag moeten om klimaatdoelen te realiseren. De ministeries van Economische Zaken (EZ), Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Infrastructuur en Milieu (IenM) hebben van april tot juli 2016 de energiedialoog gehouden om draagvlak én participatie van burgers, bedrijven, overheden, en maatschappelijke organisaties te vergroten.

Het bleek al snel dat in de energiedialoog bewoners amper een rol speelden. BZK heeft Waterschrijver gevraagd om gesprekken te voeren met bewoners over verwarmen en koken zonder gas. Het doel was dat met verhalen het bewonersperspectief een plek zou krijgen in de energiedialoog en door zou werken in de energieagenda.

Werkwijze: verhalen delen over dagelijkse ervaringen met energie
Waterschrijver heeft gesprekken met bewoners begeleidt, waarin niet zozeer de techniek maar juist de dagelijkse ervaringen rondom energie centraal staan. De verhalen van gewone mensen waren het vertrekpunt voor een goed gesprek over de mogelijkheden voor koken en verwarmen zonder gas. De vraag was hoe wijken te realiseren die grotendeels zonder gas functioneren en wat hiervoor nodig zou zijn.

Samenwerking
Waterschrijver heeft voor dit traject samengewerkt met Krijn Korver van Korver Advies en Gerben Hoetink van Bureau Links. Het is een collectief vanuit de Creatieve Coöperatie

Resultaten: Het klimaatavontuur thuis en vijf inzichten voor sociale innovatie 
Er hebben zo’n 180 mensen meegedaan aan ‘Van de Kook’, verspreid over het hele land, zowel in volksbuurten, middenklasse wijken als duurdere wijken. In termen van het publieksonderzoek voor de energievoorziening zijn zowel koplopers, potentials als niet-bereidwilligen en daarnaast gebruikers van een warmtenet aan het woord geweest. Enkele ‘Van de Kook’ tafelgenoten waren een bioscoopexploitant, een Surinaamse oma, een demonstratiekok van hele dure gasfornuizen, een voorzitter van een VVE en een verpleegkundige.

Het verslag van de sessie op het Kanaleneiland bij Resto van Harte kun je hier lezen >>.

Het centrale resultaat is dat een huis mensen dicht op de huid zit. De verandering van ons energiesysteem grijpt in op het thuisgevoel. Mensen reageren vanuit betekenis en waarden. Het is een klimaat avontuur thuis waarbij mensen aan de slag gaan met onzekerheid over politieke, technische en financiële mogelijkheden. Uit de verhalen tekent zich een proces af in acht stappen.

201609 afbeelding 8 stappen klimaatavontuur thuis.png

Om mensen te ondersteunen het klimaatavontuur thuis aan te gaan en de complexe energietransitie met z’n onzekerheden sociaal robuust te laten verlopen, zijn sociale innovaties nodig. Waterschrijver heeft vijf inzichten gevonden die sociale innovaties dragen. 

  • Verhalen over het klimaatavontuur thuis houden het perspectief van bewoners levend
  • Het gaat om het thuisgevoel. 
  • Het sociale proces is doorslaggevend
  • Mensen aanspreken als burger en betrokken bewoners en niet als klant
  • Een meer rechtmatige en participerende overheid ondersteunt het sociale proces

Het eindresultaat heeft betrokkenen alert gemaakt op het belang van sociale innovatie en de ervaringen van bewoners. Waterschrijver heeft bij het ministerie van BZK en EZ een sessie verzorgd over de doorwerking van de resultaten voor de beleidsontwikkeling.
De energieagenda is 7 december 2016 gepresenteeerd >>. Mede dankzij Van de kook is er veel aandacht voor de impact van gasloos wonen op het dagelijks leven van mensen. Zo zegt deze agenda: "Het succes van de energietransitie zal in hoge mate afhankelijk zijn van hoe de omgeving betrokken wordt."

Een aantal gemeenten gebruikt de resultaten en het rapport in hun proces om tot een gasvrije wijk te komen.
De mensen met wie we gesproken hebben extra acties ondernomen voor verduurzaming van hun huis en wijk.
Bovendien bleek dat mensen uitstekend in staat zijn om een goed gesprek te voeren over de energietransitie en uit kunnen leggen wat ze nodig hebben om mee te doen. Co-creatie en vernieuwende democratische processen van onderop zijn mogelijk met storytelling, omdat verhalen het gesprek in het dagelijks leven plaatsen en iedereen een bijdrage kan leveren.

Het rapport “Van de kook” is ook op het portaal van de rijksoverheid te vinden >>.